คุณฆ่า*

ที่คอยเตือนนักบริหารงาน HR ทั้งหลายว่า อย่าบ้าเครื่องมือบริหาร (Management tools) กันให้มากนัก ก็เพราะเห็นว่าในท้ายที่สุดแล้ว ทรัพยากรที่เรากำลังบริหารอยู่นั้นก็คือมนุษย์ มนุษย์มีกิเลส มีสุขทุกข์ มีชังชอบ __ มีจิตใจ เครื่องมืออะไรเล่าจะบริหารมนุษย์ได้ นอกจากใช้ใจหรือใช้หัวใจเป็นเครื่องมือบริหาร

ในภาษา HR คำว่า “คุณค่าของงาน” หรือ Job value ตีกรอบไว้กว้างๆ (แต่ยังคับแคบอยู่!) ในเรื่องความรับผิดชอบ (Responsibility) และความยากง่าย (Difficulty) ของงาน แท้จริงแล้ว คุณค่าของงานยังสามารถวัดกันได้ด้วยมิติอื่นได้อีก

พระไพศาล วิสาโล บรรยายหัวข้อ “ธรรมะในงาน ธรรมะในใจ” ไว้ในท่อนหนึ่งว่า …

“ธรรมะในงาน นอกจากจะหมายถึงธรรมะในเนื้องานแล้ว ยังหมายถึงธรรมะในวิธีการทำงาน ทีนี้ถ้าพูดถึงจุดมุ่งหมายหรือประโยชน์ที่จะเกิดจากธรรมะในงานแล้ว สรุปได้ ๓ ประการด้วยกัน ๑) ก่อให้เกิดประโยชน์ที่ถูกต้องดีงาม ๒) ก่อให้เกิดความสำเร็จ และ ๓) ก่อให้เกิดความสุข”

… คือนอกจากจะพิจารณาที่เนื้องาน (Job) และวิธีการทำงาน (Input/Process) แล้ว เราควรพิจารณางานนั้นจากจุดมุ่งหมายหรือประโยชน์และความสุขที่จะเกิดจากการทำงานอีกด้วย”

หมายความว่า หากจะพิจารณาเนื้องานว่าต้องทำอะไร (KPI) อย่างไร (Competency) แล้ว ควรพิจารณาประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการทำงานอีกด้วย ไม่เพียงประโยชน์ต่อตนเองแต่งานนั้นเป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและสังคมมากน้อยแค่ไหน

หรือหากจะพิจารณาวิธีหรือขั้นตอนในการทำงาน ก็ควรพิจารณาสภาพความคิดจิตใจของผู้ทำงานด้วย อย่างการทำงานด้วยจิตสงบ ว่าง สดชื่น ตื่น ย่อมมีคุณค่ายิ่งกว่างานที่ทำโดยสภาพความกดดันความเครียด อย่างนี้เป็นต้น

สรุปว่า นอกจากบริษัทจะให้ผลตอบแทน หรือ“จ่าย”ตามผลงาน (Pay per performance) แล้ว บริษัทยังสามารถตอบแทนพนักงานได้ตามประโยชน์และความสุขในการทำงานนั้นอีกด้วย

คุณค่าของงาน (Job value) ที่ผู้บริหารงาน HR พูดกันอยู่ทุกวันนี้ จึงมักมองข้ามคำว่า “ประโยชน์สุข” ไปอย่างน่าเสียดาย ทั้งที่คนไทยอาจยังเป็นชนชาติที่เหลือไม่มากแล้วที่ยังมีความเชื่อในเรื่อง “คับที่อยู่ได้ คับใจอยู่ยาก”

การจะตัดสินว่างานของใครมีคุณค่ากว่างานของอีกคนหนึ่งนั้น หากเรานำเพียง “ความรับผิดชอบในงาน” และ “ความยากง่ายในงาน” มาพิจารณาโดยปราศจากปัจจัยในเรื่อง “ประโยชน์สุข” แล้วล่ะก็ คนเก็บขยะ แม่บ้าน พระ ครู ศิลปินเปิดหมวกริมถนน ฯลฯ อาจมี Job value น้อยจนน่าใจหาย

น่าเสียดาย!

ขุนอรรถ